Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji
27.11.2026 - 30.04.2027
Ikat? tkanina, wzór, dzieło sztuki
Ikat to tkanina, w której wzór powstaje jeszcze zanim nici trafią na warsztat tkacki. Rozmyte kontury, intensywne kolory i charakterystyczne wzory sprawiają, że ikaty należą do najbardziej rozpoznawalnych tkanin Azji. Wystawa „Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji” zaprezentuje blisko 150 obiektów z różnych regionów kontynentu, prezentując zarówno niezwykłą technologię ich wykonania, jak i bogactwo znaczeń, funkcji i tradycji z nimi związanych.
Tkaniny ikatowe występują w wielu regionach Azji i świata, dlatego są bardzo zróżnicowane pod względem użytych materiałów, barw i wzorów. Na wystawie będzie można zobaczyć obiekty z Indonezji, Kambodży, Tajlandii, Laosu, Indii, Japonii i Uzbekistanu, a poszczególne części ekspozycji pozwolą przyjrzeć się ich regionalnemu zróżnicowaniu.
Wystawa pozwoli również zajrzeć za kulisy powstawania ikatów. Szczegóły techniczne, proces produkcji, wykorzystywane surowce i barwniki zostaną przedstawione za pomocą materiałów wizualnych, filmów z terenu oraz archiwalnych fotografii. W części poświęconej Indonezji centralnym elementem będzie warsztat tkacki, a materiały multimedialne pokażą kolejne etapy powstawania tkanin.
Ikaty zostaną zaprezentowane nie tylko jako efekt skomplikowanego procesu technologicznego, ale również jako dzieła sztuki, będące przykładem artyzmu ich twórców. Ich wzory i symbolika są ważnym nośnikiem treści kulturowych oraz elementem tożsamości narodowej i etnicznej.
Ekspozycję zamknie część poświęcona ikatom w modzie i designie. Wystawa pokaże tym samym, że tradycyjne tkaniny stały się źródłem inspiracji dla współczesnych artystów i projektantów, zyskując zasięg globalny.
Zaprezentowane zbiory pochodzą z kilku kolekcji muzealnych, w tym spójnych kolekcjach przekazanych przez prywatnych kolekcjonerów B. Żmudę, J. Glińskiego i A. Łobacz. Ekspozycja podkreśli tym samym znaczenie darczyńców oraz polskich kolekcjonerów i badaczy w kształtowaniu zbiorów Muzeum Azji i Pacyfiku.
Wernisaż wystawy czasowej: 26 listopada 2026 r.
Wystawa czynna: od 27 listopada 2026 r. do 30 kwietnia 2027 r.

Dyrektor muzeum / Museum Director: dr Józef Zalewski
Kuratorki / Curators: Karolina Krzywicka, Ewa Soszko-Dziwisińska
Projekt scenografii i identyfikacji wizualnej / Exhibition design and visual identification: ONTO studio (Anna Wręga, Kaja Nosal, Patrycja Górka)
Koordynatorka wystawy / Exhibition Coordinator: Zofia Modzelewska
Konsultacje merytoryczne / Advisors: dr Maria Szymańska-Ilnata, dr Barbara Banasik, dr Magdalena Ginter-Frołow, dr Krzysztof Morawski, Izabella Wichniarz
Konserwacja obiektów / Conservation: Ewa Soszko-Dziwisińska, Elżbieta Kucharska
Działania edukacyjne / Educational activities: Dorota Pasek
Film animowany / Animation: Barbara Nałęcz-Nieniewska
Projekt kart pracy dla dzieci / Worksheet design for children: Paulina Radoń
Koordynacja dostępności / Accessibility Coordinator: Jagoda Cerkiewnik
Przygotowanie materiałów dostępnościowych / Preparation of accessibility materials: Jagoda Cerkiewnik, Fundacja Wielozmysły, Dominika Lewicka-Klucznik
Redakcja językowa / Text editing and proofreading (Polish): Grażyna Raj
Tłumaczenie na język angielski / Translation (English): Aleksandra Szymczyk
Koordynacja promocji / Promotion Coordinator: Antonina Dukowicz
Promocja i komunikacja / PR and communication: Adam Błonowski, Radosław Rasiński
Fotografie obiektów / Photographs of objects: Łukasz Brodowicz
Digitalizacja materiałów archiwalnych / Digitisation of archival materials: Syaiful Bahri
Edycja zdjęć kontekstowych i montaż projekcji / Contextual photo editing and slideshow production: Łukasz Stępień
Projekt katalogu i słownika / Catalogue and glossary design: ONTO studio (Anna Wręga, Kaja Nosal, Patrycja Górka)
Ruch muzealiów / Movement of museum objects and loans: Beata Gutowska, Anna Kowalewska, Paulina Niemirska, Beata Paszkiewicz
Produkcja i montaż scenografii / Exhibition production and installation: Tomasz Marzec – Kontra Pracownia Plastyczna oraz zespół MAiP/ and the Asia and Pacific Museum team: Marek Czeremuszkin, Maciej Gacyk, Bogusława Milczarczyk, Paweł Prange, Jakub Racki, Krzysztof Ruść
Współpraca / Collaboration: Anna Abkowicz, Babadu Studio, Małgorzata Biczyk, Gisela i/and Stefan Reichmuth, Maria Strzelecka
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
The project was co-financed by the Ministry of Culture and National Heritage from the Culture Promotion Fund – a state-funded special-purpose fund and the Self-Government of the Mazowieckie Voivodeship.
Ikaty należą do najbardziej charakterystycznych tkanin, wyróżniających się specyficznymi wzorami, o rozmytym, nieregularnym konturze, uzyskanym dzięki skomplikowanej i złożonej technice ich wytwarzania. Technika ta polega na tworzeniu wzoru przed utkaniem przez barwienie nici za pomocą rezerważu, czyli przez obwiązywanie nici osnowy lub wątku materiałem izolującym przed ich późniejszym barwieniem. Niezwiązane fragmenty nici wchłaniają barwnik, a proces ten jest powtarzany w zależności od liczby stosowanych kolorów.
Nazwa „ikat” pochodzi od malajsko-indonezyjskiego słowa mengikat, oznaczającego „tkać, wiązać, łączyć, owijać, oplatać wszystko wokół”. Termin ten upowszechnił holenderski badacz Gerret Pieter Rouffaer, który na początku XX wieku zajmował się badaniem indonezyjskich tkanin barwionych techniką rezerważu i zaczął stosować nazwę ikat w odniesieniu do wszystkich tkanin powstających w tej technice niezależnie od miejsca ich pochodzenia.
Technika ta jest stosowana od wieków w różnych częściach świata: Chinach, Japonii, Indiach, Indonezji i innych krajach Azji Południowo-Wschodniej, w Azji Południowo-Zachodniej, Azji Centralnej, w Afryce Zachodniej oraz w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej. Tkaniny ikatowe mają różne nazwy regionalne, zakorzenione w lokalnych językach: w Japonii – kasuri, w Indiach – bandha, w języku laotańskim termin ten brzmi mut mii, w Kambodży – hol, w Tajlandii – mudmee, w języku arabskim – asb, w Iranie – darayi, a w Uzbekistanie – abr.
Wyróżnia się trzy główne rodzaje ikatu: ikat osnowowy, w którym proces barwienia dotyczy osnowy; ikat wątkowy, w którym barwione są nici wątku, oraz podwójny ikat, najbardziej skomplikowana forma, w której barwione są zarówno nici osnowowe, jak i wątkowe. Przykładem podwójnego ikatu są cenione tkaniny patola z Gudżaratu. Czynnikiem pozwalającym na identyfikację ikatów są przede wszystkim: rodzaj techniki, użyte materiały oraz wzory, tworzące ornamenty abstrakcyjne lub figuratywne. Wszystkie te czynniki są istotne w próbie zidentyfikowania możliwych szlaków migracji technologii barwienia z użyciem rezerważu.
Tkaniny powstające w tej technice mają różnorodne i wielorakie przeznaczenie i zastosowanie, często służą jako elementy tradycyjnych ubiorów, w wielu kulturach mają także znaczenie rytualne i religijne. Obecnie ikaty są rozpowszechnione i produkowane przede wszystkim w Indiach, Indonezji, Laosie, Kambodży, Tajlandii, Japonii, Uzbekistanie, Gwatemali oraz w Ghanie i Nigerii.
Warsztat tkania ikatów, Jazd, Iran, fot. Christophe Boisvieux/Getty Images
Wernisaż wystawy Granice koloru. Tknaniny ikatowe Azji odbędzie się 26 listopada 2026 r. o godzinie 18.00.
Wstęp bezpłatny.
Rasul Mirzaakhmedow, mistrz tkactwa z Margilanu, przewodniczący stowarzyszenia Hunarmand, wspierającego twórców tradycyjnego rzemiosła w Uzbekistanie. Archiwum Muzeum w Margilanie.
28 i 29 listopada 2026 r. przygotowaliśmy dodatkowe wydarzenia z okazji otwarcia wystawy Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji.
SOBOTA (28.11.2026 r.)
- 12.00 Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji — oprowadzanie kuratorskie Ewy Soszko-Dziwisińskiej. Oprowadzanie z dostępnym tłumaczeniem w Polskim Języku Migowym (PJM)
- 14.00 Ikaty z Uzbekistanu. Tradycja i współczesność – wykład Karoliny Krzywickiej
- 16:00 Trzy wulkany, trzy wyspy i ikaty. O Bali, Sumbie i Jawie — spotkanie z podróżniczką i fotografką Edytą Chrząszcz
- 18:00 Koncert muzyki indonezyjskiej — Warszawska Grupa Gamelanowa (bezpłatne wejściówki do pobrania)
NIEDZIELA (29.11. 2026 r.)
- 11.00 Granice koloru — jak powstaje ikat? – warsztaty plastyczne dla rodzin (Bilety: 20 zł.)
- 12.00 Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji — oprowadzanie kuratorskie Karoliny Krzywickiej. Oprowadzanie z dostępnym tłumaczeniem w Polskim Języku Migowym (PJM).
- 14.00 W odcieniach indygo — tkaniny ikatowe w Japonii — wykład Ewy Soszko-Dziwisińskiej
- 16.00 Ikaty — inspiracje w modzie i dizajnie – wykład Karoliny Krzywickiej

Poniżej znajdą Państwo komplet materiałów promocyjnych:
26 listopada, czwartek, 18.00
Weekend otwarcia.
Sobota, 28.11.26.
12:00 Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji – oprowadzanie kuratorskie Ewy Soszko-Dziwisińskiej. Oprowadzanie z dostępnym tłumaczeniem w Polskim Języku Migowym (PJM) – wystawa czasowa
14:00 Ikaty z Uzbekistanu. Tradycja i współczesność – wykład Karoliny Krzywickiej – sala konferencyjna
16:00 Trzy wulkany, trzy wyspy i ikaty. O Bali, Sumbie i Jawie – spotkanie z podróżniczką i fotografką Edytą Chrząszcz – sala konferencyjna
18:00 Koncert muzyki indonezyjskiej – Warszawska Grupa Gamelanowa – hol główny
Niedziela, 29.11.26.
11:00 Granice koloru – jak powstaje ikat? – warsztaty plastyczne dla rodzin – sala edukacyjna
12:00 Granice koloru. Tkaniny ikatowe Azji – oprowadzanie kuratorskie Karoliny Krzywickiej. Oprowadzanie z dostępnym tłumaczeniem w Polskim Języku Migowym (PJM). – wystawa czasowa
14:00 W odcieniach indygo – tkaniny ikatowe w Japonii – wykład Ewy Soszko-Dziwisińskiej – sala konferencyjna
16:00 Ikaty – inspiracje w modzie i dizajnie – wykład Karoliny Krzywickiej – sala konferencyjna
17 stycznia 2027 r., niedziela, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Ewa Soszko-Dziwisińska. Oprowadzanie tłumaczone na Polski Język Migowy (PJM).
19 stycznia 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Ewy Soszko-Dziwisińskiej.
26 stycznia 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Karoliny Krzywickiej.
16 lutego 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Karoliny Krzywickiej.
21 lutego 2027 r., niedziela, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Karolina Krzywicka. Oprowadzanie tłumaczone na Polski Język Migowy (PJM).
23 lutego 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Ewy Soszko-Dziwisińskiej.
12-13 marca 2027 r., piątek-sobota
Konferencja naukowa „Kolory Azji. Polskie badania nad tkaninami azjatyckimi”.
14 marca 2027 r., niedziela, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Ewa Soszko-Dziwisińska. Oprowadzanie tłumaczone na Polski Język Migowy (PJM).
30 marca 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Karoliny Krzywickiej.
10 kwietnia 2027 r., sobota, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Karolina Krzywicka.
20 kwietnia 2027 r., wtorek, 18.00
Wykład Ewy Soszko-Dziwisińskiej.
24 kwietnia 2027 r., sobota, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Karolina Krzywicka, Ewa Soszko-Dziwisińska.
30 kwietnia 2027 r. piątek, 12.00
Oprowadzanie kuratorskie: Ewa Soszko-Dziwisińska.